• Mon, Oct 2026

Kritiek op regeling van Centrale Bank voor verplichte afdracht exportopbrengsten

Kritiek op regeling van Centrale Bank voor verplichte afdracht exportopbrengsten

De Centrale Bank van Suriname heeft richtlijnen uitgebracht voor de verplichte afdracht en conversie van exportopbrengsten. De maatregel roept zorgen op over oneerlijke concurrentie en de wisselkoersen

Besluit over verplichte exportafdracht

De Centrale Bank van Suriname (CBvS) heeft een officiële bekendmaking gepubliceerd over de verplichte afdracht van exportopbrengsten, ook bekend als retentiemiddelen. Aan de hand van deze regeling zijn exporteurs gehouden om hun inkomsten uit de export over te dragen en te laten converteren.

Kritiek op regeling van Centrale Bank voor verplichte afdracht exportopbrengsten

Hoewel de maatregel is bedoeld om economische processen te reguleren, heerst er bezorgdheid dat de richtlijnen nadelig kunnen uitpakken voor de economie van het land. Er worden vraagtekens geplaatst bij de gevolgen voor het marktmechanisme en de financiële positie van het land als geheel.

Verschillen tussen multinationals en lokale ondernemers

Een centraal punt van discussie is het hanteren van het gelijkheidsbeginsel binnen de huidige regelgeving. De verplichting tot afdracht geldt voor lokale exportbedrijven, terwijl grote buitenlandse multinationals hiervan zijn vrijgesteld.

  • Grote maatschappijen zoals Zijin en Newmont hoeven hun exportgelden niet verplicht af te dragen.
  • Lokale exporteurs moeten wel voldoen aan de strikte afdrachtverplichting.

Door deze uitzonderingen ervaren lokale ondernemingen een directe achterstand in hun concurrentiepositie ten opzichte van grote buitenlandse bedrijven die actief zijn in Suriname.

Vaststelling van wisselkoersen door de centrale bank

Voor de verplichte omwisseling naar Surinaamse dollars (SRD) stelt de centrale bank de wisselkoersen vast. Deze officiële wisselkoersen worden driemaal per dag openbaar gemaakt door de toezichthouder.

Er zijn echter knelpunten geconstateerd rondom deze koersen. In de praktijk blijken de gepubliceerde cijfers niet real-time te functioneren en lopen zij dikwijls achter op de actuele marktontwikkelingen. Daarnaast vallen de gehanteerde koersen geregeld lager uit, doordat niet alle aanleverende partijen hun data voor het gemiddelde op objectieve wijze doorgeven.

Gevolgen voor de goudsector en de informele markt

De verliezen die ontstaan bij de ongunstige wisselkoersen kunnen door lokale exporteurs vaak niet zelfstandig worden opgevangen. Als gevolg hiervan worden deze kosten noodgedwongen doorberekend aan kleinschalige goudzoekers, de zogeheten porknokkers.

Wanneer de opbrengsten voor deze lokale producenten dalen, ontstaat het risico dat handelsstromen zich verplaatsen naar alternatieve circuits. De vrees bestaat dat het aanbod verschuift richting:

  • De zwarte markt
  • Illegaliteit
  • Smokkelactiviteiten

Standpunt van internationale instellingen en marktwerking

De maatregel wordt gezien als een ingrijpende inmenging in de vrije handel, waar prijzen en volumes normaliter tot stand komen via het samenspel van vraag en aanbod.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) was fel gekant tegen de invoering van deze dwingende afdrachtmaatregelen.

Er heerst brede bezorgdheid dat het beleid zonder voldoende aansluiting op de economische realiteit is vastgesteld, waardoor overheden en toezichthouders uiteindelijk te maken krijgen met averechtse effecten op de staatsfinanciën.

Wat er op dit moment nog niet bekend is

Er zijn nog verschillende aspecten rond de uitvoering van de repatriatie- en conversieplicht die niet volledig zijn verduidelijkt in de documentatie:

  • Het is nog onbekend of er overgangsregelingen of compensaties komen voor lokale partijen die koersverliezen lijden.
  • Er is geen informatie gegeven over eventuele aanpassingen in de methode waarop banken en instellingen data aanleveren voor de koersbepaling.
  • Het blijft onduidelijk of er controles worden verscherpt aan de grenzen om smokkel tegen te gaan.
  • Er is niet nader gespecificeerd of de overheid overweegt om de uitzonderingspositie van grote mijnbouwbedrijven in de toekomst te herzien.

Verwachte volgende stappen rond de richtlijnen

Met het beschikbaar komen van het document over de richtlijnen voor exporteurs moeten ondernemingen nagaan op welke wijze zij aan de administratieve en financiële eisen gaan voldoen. Lokale marktpartijen beraden zich op de gevolgen die de lagere wisselkoers op hun bedrijfsvoering zal hebben.

Daarnaast zal moeten blijken hoe de toezichthouders en de overheid zullen reageren op de aanhoudende kritiek vanuit de markt en de signalen over mogelijke ontwijking via het informele circuit.

Bronnen

Khadeem Smart

Schrijft voor Viraal Suriname.