Surinaamse gezinnen gooien jaarlijks ruim 56.000 ton voedsel weg

Grote hoeveelheid eten belandt in de vuilnisbak

Terwijl heel wat mensen op aarde dagelijks strijden tegen honger, verdwijnt er in Suriname ieder jaar een enorme berg eetbaar voedsel tussen het afval. Schattingen geven aan dat de Surinaamse huishoudens tezamen jaarlijks goed zijn voor ruim 56.630 ton aan weggegooid eten. Uitgerekend per inwoner betekent dit een verlies van om en nabij de 91 kilogram per jaar.

Deze omvangrijke cijfers vestigen opnieuw de aandacht op het consumentengedrag en de voedselzekerheid binnenshuis. Hoewel de noodzaak om verstandig om te gaan met levensmiddelen groot is, blijkt dat een aanzienlijk deel van de inkopen uiteindelijk nooit wordt genuttigd en simpelweg wordt afgedankt.

Schattingen en de wereldwijde context

Rond de herdenking van Wereldvoedseldag op 16 oktober, met als jaarthema 'Innovate today, nourish tomorrow', wordt het vraagstuk van voedselverlies internationaal sterk belicht. Wereldwijd hadden in 2025 naar schatting 645 miljoen personen te maken met honger, terwijl er tegelijkertijd op aarde jaarlijks meer dan een miljard ton aan levensmiddelen verloren gaat of wordt weggegooid.

In een eerder gemeten jaar, 2022, gooiden consumenten, eetgelegenheden en handelszaken wereldwijd circa 1,05 miljard ton voedsel weg. Dit volume vertegenwoordigt bijna een vijfde van al het voedsel dat voor consumptie bestemd was. De verdeling van dit verlies toont aan waar de grootste knelpunten zitten:

• Particuliere huishoudens: verantwoordelijk voor 60 procent van de verspilling
• Horecagelegenheden en foodservice: goed voor 28 procent
• Winkels en supermarkten: nemen 12 procent voor hun rekening

De achterliggende oorzaken in de productieketen

Voedselverlies ontstaat niet pas in de keuken van de consument. Al vroeg in het proces, tussen het oogsten op de akkers en de levering aan winkelschappen, gaat internationaal gezien ruwweg 13 procent van het geproduceerde eten verloren. Met name groenten en fruit blijken bijzonder kwetsbaar voor bederf en beschadiging.

Verschillende mankementen in het traject dragen bij aan deze verliezen:

• Gebrekkige opslagfaciliteiten
• Problemen tijdens het fysieke transport
• Uitval tijdens industriële verwerkingsprocessen

Wereldwijd gooit een persoon gemiddeld 132 kilogram voedsel per jaar weg, waarvan 79 kilogram binnen het eigen huishouden plaatsvindt. De verschillen tussen naties zijn aanzienlijk. Landen zoals de Malediven kennen een gemiddelde van rond de 260 kilogram per persoon per jaar, terwijl ook naties als Syrië, de Dominicaanse Republiek, de Seychellen, Mexico en Tunesië opvallend hoge volumes registreren. Daartegenover kent bijvoorbeeld Spanje naar verhouding lagere cijfers.

Zware gevolgen voor economie en leefmilieu

Het weggooien van levensmiddelen brengt aanzienlijke economische schade teweeg en vormt een zware belasting voor de natuur. Wanneer voedsel ongebruikt verdwijnt, gaan immers ook alle ingezette productiemiddelen verloren, waaronder landbouwgrond, irrigatiewater, brandstof voor vervoer, energie en handarbeid.

Het verlies en het weggooien van levensmiddelen kost de mondiale economie op jaarbasis ruim 1 biljoen Amerikaanse dollar.

Daarnaast wordt circa 28 procent van alle beschikbare landbouwgrond wereldwijd benut voor de teelt van gewassen die uiteindelijk nooit worden gegeten. Op milieugebied levert deze verspilling een bijdrage van 8 tot 10 procent aan de totale uitstoot van broeikasgassen. Vooral op open stortplaatsen leidt rottend voedselafval tot het ontstaan van methaan, een zeer krachtig gas dat het milieu zwaar belast.

Praktische stappen om afval in huis te beperken

Om het weggooien van voeding tegen te gaan, kunnen consumenten in de eigen woonomgeving duidelijke gewoonten aanleren. Een gerichte voorbereiding helpt overbodige aankopen en bederf te verminderen:

• Vooraf maaltijden plannen en de voorraadkasten eerst inspecteren
• Winkelen met een opgesteld boodschappenlijstje
• Kliekjes en restanten doelgericht hergebruiken in nieuwe gerechten
• Etenswaren zoals vers brood, vlees en bereide maaltijden tijdig invriezen
• Kookporties nauwkeuriger afmeten om overschotten te vermijden
• Oudere voorraadproducten als eerste opmaken

Daarnaast is een juist begrip van verpakkingen van groot belang. Er bestaat een wezenlijk verschil tussen specifieke aanduidingen. Een uiterste consumptiedatum raakt rechtstreeks aan de gezondheidsveiligheid van het product. Een vermelding van minimale houdbaarheid slaat daarentegen primair op het behoud van de optimale productkwaliteit, waarbij controle van het voedsel nodig blijft om te beoordelen of het nog gegeten kan worden.

Wat nog niet bekend is over de situatie

Hoewel de schatting voor Suriname op ruim 56.000 ton per jaar ligt, ontbreken gedetailleerde lokale veldmetingen. Omdat de direct beschikbare Surinaamse meetgegevens uiterst beperkt zijn, moet dit berekende getal met de nodige voorzichtigheid worden bekeken. Concrete cijfers over de exacte verdeling van het verlies over specifieke districten, inkomensgroepen of bevolkingslagen zijn momenteel niet voorhanden.

Evenmin is exact in kaart gebracht hoeveel procent van het verspilde eten in Suriname afkomstig is van lokale landbouwgewassen versus geïmporteerde verpakte voeding. Ook ontbreken specifieke gegevens over het precieze aandeel van Surinaamse supermarkten, markten en horecabedrijven in de totale afvalstroom.

Volgende stappen en structurele vraagstukken

Het tegengaan van verspilling bij consumenten vormt een belangrijke stap naar een doelmatiger voedselsysteem en lagere uitgaven, maar daarmee is honger de wereld nog niet uit. Factoren zoals armoede, gewapende vetes, ongelijke verdelingsmechanismen en logistieke distributiefouten blijven de voornaamste oorzaken van voedseltekorten.

In 2025 telde Afrika naar schatting 309 miljoen ondervoede inwoners, terwijl het in Azië ging om circa 292 miljoen en in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied om ongeveer 32 miljoen mensen. De uitdaging voor de komende periode ligt in het combineren van slimmere productiemethoden, een zorgvuldigere opslag en een bewuster consumptiepatroon om de druk op de natuur en de beurs te verlagen.

Bronnen

• Starnieuws