Jamaica haalt Cubaanse zorgverleners terug via individuele contracten terwijl Suriname kampt met tekorten

Wat er precies is gebeurd in Jamaica

In Jamaica is recent een groep van 157 Cubaanse artsen en verpleegkundigen aangekomen om aan de slag te gaan in de publieke gezondheidszorg. Deze groep voegt zich bij 43 Cubaanse zorgverleners die al in het Caribische land waren achtergebleven. Hiermee staat het totale aantal actieve Cubaanse medici in de publieke sector daar momenteel op tweehonderd professionals.

De terugkeer van deze krachten markeert een wezenlijke verandering in de manier waarop de tewerkstelling is georganiseerd. De eerdere constructie, waarbij er een directe overeenkomst tussen de overheden van Jamaica en Cuba bestond, is namelijk losgelaten. De nieuwe samenwerking steunt volledig op individuele arbeidscontracten die direct met de afzonderlijke zorgverleners zijn afgesloten.

Wie erbij betrokken zijn en de internationale achtergrond

Bij deze medische samenwerkingen spelen meerdere partijen een rol. Aan de ene kant staan de Cubaanse artsen en verpleegkundigen die overzee worden ingezet, en de overheid in Havana. Aan de andere kant bevinden zich de ontvangende Caribische overheden en gezondheidsinstellingen, evenals de Verenigde Staten.

De internationale context rond de Cubaanse medische missies ligt politiek gevoelig:

• Washington dreigde eerder met het opleggen van visumbeperkingen aan functionarissen die een aandeel hebben in het faciliteren van Cubaanse medische missies.
• De Verenigde Staten stellen dat Cubaanse zorgverleners worden uitgebuit en dat de regering in Havana financieel voordeel haalt uit hun werkzaamheden.
• De Cubaanse overheid bestrijdt deze lezing en verwerpt de aantijgingen van uitbuiting met klem.

Waar en wanneer de ontwikkelingen plaatsvinden

De situatie speelt zich af binnen het Caribisch gebied, met Jamaica en Suriname als specifieke voorbeelden binnen de CARICOM-regio. In oktober 2026 is de nieuwe werkwijze in Jamaica formeel van kracht geworden met de aankomst en inzet van de zorgmedewerkers.

De Amerikaanse druk zorgde ervoor dat verscheidene Caribische landen in een lastige positie terechtkwamen. De aanname dat alle CARICOM-lidstaten hun banden en programma's op dit vlak uit angst voor maatregelen hebben stopgezet, weerspiegelt de werkelijkheid echter niet. Bovendien heeft Jamaica aangegeven dat vastgelopen onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden de uiteindelijke reden vormden voor de eerdere beleidswijziging.

Wat voorafging aan de huidige situatie in Suriname

Suriname heeft een langdurige geschiedenis met de inzet van personeel uit Cuba. Al vanaf het jaar 2005 hebben Cubaanse zorgverleners een bijdrage geleverd binnen de Surinaamse gezondheidszorg.

Die ondersteuning bleek ook van belang op cruciale momenten in het recente verleden:

• Tijdens de Covid-19-crisis in maart 2020 arriveerde een medische delegatie uit Havana ter ondersteuning van de lokale ziekenzorg.
• Deze groep bestond destijds uit twintig artsen en dertig verpleegkundigen.
• De inzet was specifiek bedoeld om het Surinaamse zorgstelsel overeind te houden tijdens de acute pandemie.

Wat de Jamaicaanse aanpak betekent voor de regio

De personeelstekorten in de Surinaamse gezondheidszorg zijn momenteel voelbaar. Patiënten die acute of specialistische hulp nodig hebben, ondervinden direct de nadelige gevolgen wanneer er te weinig handen aan het bed staan. In dergelijke omstandigheden bieden louter politieke debatten of verklaringen geen soelaas voor de dagelijkse praktijk op de werkvloer.

De stap van Jamaica toont aan dat het mogelijk is om medische hulp uit het buitenland te behouden zonder gebruik te maken van de traditionele overheidsovereenkomsten. Door te kiezen voor rechtstreekse dienstverbanden ontstaat een ander model van grensoverschrijdende samenwerking in de publieke sector.

Wat nog niet bekend is over een mogelijke Surinaamse toepassing

Er zijn nog verschillende belangrijke vragen onbeantwoord met betrekking tot een eventuele toepassing van dit model in Suriname. Het is op dit moment nog niet in kaart gebracht:

• Hoeveel Cubaanse zorgverleners eventueel beschikbaar en bereid zouden zijn om onder een individuele overeenkomst in Suriname te werken.
• Welke exacte financiële kosten en budgettaire verplichtingen verbonden zijn aan het rechtstreeks contracteren van deze krachten.
• Wat de precieze juridische en praktische implicaties zijn voor het Surinaamse rechtssysteem en de geldende CAO-structuren.
• Welke concrete meerwaarde patiënten in de ziekenhuizen op de korte termijn mogen verwachten van een dergelijke maatregel.

De volgende stappen en mogelijke oplossingen

Het opleiden van eigen Surinaamse verpleegkundigen en medisch personeel blijft een noodzakelijk streven, maar deze trajecten vragen meerdere jaren van studie. Na het behalen van het diploma moeten de jonge krachten bovendien nog de nodige praktijkervaring opdoen om zelfstandig zware zorgtaken te dragen. Intussen blijven ziekenhuizen kampen met de directe noodzaak om operationeel te blijven.

Suriname staat voor de opgave om te beoordelen of het Jamaicaanse systeem van rechtstreekse contractering haalbaar is. Indien dit pad wordt onderzocht, moeten er strikte waarborgen gelden:

Bij het aangaan van rechtstreekse contracten met buitenlandse krachten moeten eerlijke salarissen, duidelijke arbeidsrechten, de erkenning van diploma's en toezicht op de medische kwaliteit structureel worden gewaarborgd.

Een gedegen inventarisatie kan uitsluitsel geven over de vraag of en hoe ervaren buitenlandse verpleegkundigen en artsen sneller ingezet kunnen worden om de huidige druk op de Surinaamse gezondheidszorg te verlichten.

Bronnen

• Dagblad Suriname