Beroep op kiezers tegen leiderschap van veroordeelde personen in het hoogste ambt

In Suriname heerst binnen het democratische bestel de vrijheid om via algemene verkiezingen volksvertegenwoordigers en bestuurders aan te wijzen. Waar kiezers in autoritaire systemen zoals Rusland te maken hebben met weggewerkte concurrenten en gedwongen keuzes voor zittende machthebbers, kent de Surinaamse samenleving een breed spectrum aan politieke partijen. Desondanks klinkt er vanuit maatschappelijke hoek zware kritiek op de inhoudelijke kwaliteit van het stemgedrag en de gevolgen daarvan voor het landsbestuur.

Wat er gebeurde

Via een openbaar betoog heeft burger Josta Vaseur een dringend appèl gedaan op de Surinaamse samenleving. Centraal in deze waarschuwing staat de stelling dat de bevolking weigert kritisch te kijken naar het verleden en de integriteit van politieke kandidaten. Kiezers trekken vaak met vlaggen en feestgedruis naar de stembus, maar laten zich daarbij te vaak leiden door oppervlakkige sentimenten. Er wordt met klem voor gewaarschuwd dat het verheffen van een veroordeelde misdadiger of crimineel tot president of vicepresident desastreuze gevolgen heeft voor het gezag van het land.

Wie erbij betrokken is

In het betoog worden diverse politieke actoren en functionarissen aangehaald. Er wordt gewezen op figuren binnen het huidige en vroegere politieke veld:

• Josta Vaseur, auteur van de dringende oproep tot herbezinning aan de kiezers.
• Politieke kopstukken zoals Jennifer Simons, van wie wordt opgemerkt dat zij toespraken houdt met plannen en beloften zonder dat het publiek doorvraagt naar de daadwerkelijke uitvoering.
• Voormalig bevelhebber en president Desi Bouterse, wiens periode wordt gekenmerkt als een kantelpunt waarop normen en waarden in de samenleving ernstig zijn afgebrokkeld.
• Parlementariërs Cedric van Samson en Dew Sharman, die als zeldzame voorbeelden worden genoemd van politici met onbesproken gedrag binnen een bestuurscultuur vol bezoedelde namen.
• Diensten zoals de douane en het politiekorps, waar volgens de visie eveneens sprake is van ondeskundigheid en integriteitsproblemen.

Waar en wanneer de situatie speelt

De maatschappelijke beschouwing werd medio oktober 2026 geformuleerd tegen de achtergrond van de Surinaamse politieke realiteit. De context grijpt terug naar de historische ontwikkelingen die in 1980 in gang zijn gezet. Vanaf dat jaartal is er sprake van een langdurige neergang die zich geleidelijk als een sluipend proces heeft voortgezet in diverse lagen van het openbaar bestuur, de economie en maatschappelijke instituten in Paramaribo en de overige districten.

Wat daaraan voorafging

De wortels van de huidige problemen liggen in een gebrek aan structurele politieke scholing onder de bevolking. Burgers baseren hun politieke voorkeuren overwegend op factoren zoals etniciteit, nepotisme en de uiterlijke charme van leiders in plaats van op het algemene landsbelang. Dit stemgedrag heeft geleid tot een bestuursklimaat waarin individuen de politieke arena betreden om snel materieel gewin te boeken en belangen van familie en vrienden veilig te stellen. Doordat het electoraat dit gedrag jarenlang heeft getolereerd, is er een cultuur van laksheid, corruptie en berusting ontstaan. Ook wordt opgemerkt dat buitenstaanders geleidelijk invloed en controle over het land verwerven, terwijl de gemeenschap passief toekijkt.

Wat de situatie betekent voor de rechtsstaat

Het accepteren van leiders die een strafblad dragen of veroordeeld zijn, ondermijnt de kern van de democratische rechtsstaat. Binnen een bestuurlijk kader waarin de hoogste posten worden bezet door personen met een crimineel verleden, wordt rechtshandhaving feitelijk tandeloos:

Het is onmogelijk om misdrijven en corruptie daadkrachtig te vervolgen wanneer het systeem onder leiding staat van dezelfde figuren die onderwerp van vervolging zouden moeten zijn.

Een dergelijke situatie brengt niet alleen zware morele schade toe aan de interne gemeenschap, maar levert Suriname ook aanzienlijke internationale reputatieschade en schaamte op. De samenleving wordt hierdoor medeverantwoordelijk voor het eigen verval wanneer er geen krachtig nee klinkt tegen immoreel leiderschap.

Wat nog niet bekend is

Uit de voorhanden zijnde gegevens blijven diverse concrete elementen onvermeld:

• Het is niet nader gespecificeerd op welke concrete wetswijzigingen of maatschappelijke initiatieven er wordt aangestuurd om politieke scholing breed in te voeren.
• Er zijn geen formele beleidsreacties vastgelegd van de genoemde politici Jennifer Simons, Cedric van Samson of Dew Sharman.
• Exacte data omtrent toekomstige verkiezingsmomenten of specifieke gerechtelijke procedures worden in dit kader niet nader uiteengezet.

Wat de volgende stap is

De oproep legt de verantwoordelijkheid direct terug bij de Surinaamse kiezer. De eerstvolgende stap betreft een principiële keuze bij toekomstige stembusgangen: burgers moeten stoppen met het klakkeloos slikken van toespraken en eisen stellen aan de integriteit en deskundigheid van kandidaten. Er wordt een klemmend beroep gedaan op eenieder om nooit in te stemmen met de verkiezing van een veroordeelde tot president of vicepresident, om zo het verdere maatschappelijke verval te keren en de internationale waardigheid van het land te herstellen.

Bronnen

• Dagblad Suriname